Undang - Undang

Bab 41 – Akta Pengambilan Tanah (Land Acquisition Act)

Bab 41 merujuk kepada Akta Pengambilan Tanah, iaitu undang-undang yang memperuntukkan kuasa kepada Kerajaan untuk mengambil mana-mana tanah bagi maksud kepentingan awam.

Secara ringkas, peruntukan ini menetapkan:

• Kuasa Kerajaan untuk mengambil tanah bagi tujuan pembangunan, infrastruktur atau kepentingan awam.

• Prosedur pengisytiharan dan pemberitahuan kepada pemilik tanah yang terlibat.

• Kaedah penilaian serta pembayaran pampasan yang adil kepada pemilik tanah.

• Hak pemilik tanah untuk membuat bantahan atau tuntutan berhubung jumlah pampasan.

Bab 41 berfungsi sebagai asas perundangan bagi memastikan proses pengambilan tanah dilaksanakan secara teratur, telus dan selaras dengan prinsip keadilan serta kepentingan negara.

Bab 189 – Akta Hakmilik Strata (Strata Titles Act)

Bab 189 merujuk kepada Akta Hakmilik Strata, iaitu undang-undang yang mengawal selia pembahagian bangunan atau tanah kepada petak-petak strata bagi tujuan pemilikan berasingan.

Secara ringkas, akta ini memperuntukkan:

• Prosedur permohonan dan pendaftaran hakmilik strata.

• Pengeluaran sijil hakmilik strata kepada pemilik petak.

• Penubuhan dan pengurusan Perbadanan Pengurusan (Management Corporation).

• Hak dan tanggungjawab pemilik petak, termasuk sumbangan kepada dana penyelenggaraan dan pengurusan harta bersama.

• Tatacara berkaitan harta bersama serta penyelesaian pertikaian.

Bab 189 menjadi asas perundangan bagi pembangunan dan pentadbiran skim strata di Negara Brunei Darussalam, khususnya bagi bangunan bertingkat seperti kondominium, pangsapuri dan kompleks komersial.

Akta Setem (Bab 34)

Akta Setem (Bab 34) ialah undang-undang yang mengawal selia pengenaan duti setem ke atas dokumen dan instrumen tertentu di Negara Brunei Darussalam.

Secara ringkas, akta ini memperuntukkan:

• Jenis dokumen yang tertakluk kepada duti setem, seperti perjanjian, pindah milik harta, pajakan, gadaian dan instrumen kewangan.

• Kadar dan kaedah pengiraan duti setem yang dikenakan.

• Tatacara penyeteman dokumen bagi memastikan kesahihan dan kebolehterimaan di sisi undang-undang.

• Penalti atau tindakan yang boleh dikenakan ke atas dokumen yang tidak disetem atau kurang disetem.

Akta Setem (Bab 34) memastikan setiap instrumen yang mempunyai implikasi undang-undang atau kewangan disetem dengan sewajarnya sebelum boleh digunakan sebagai bukti atau didaftarkan secara rasmi.

Akta Perihal Tanah (Pelan Ukur) (Bab 101)

Akta Perihal Tanah (Pelan Ukur) (Bab 101) ialah undang-undang yang memperuntukkan keperluan berhubung penyediaan dan penggunaan pelan ukur sebagai asas dalam perihal dan pengenalpastian sesuatu tanah di Negara Brunei Darussalam.

Secara ringkas, akta ini menetapkan:

• Bahawa sesuatu perihal tanah hendaklah merujuk kepada pelan ukur yang diluluskan atau diiktiraf oleh pihak berkuasa berkenaan.

• Keperluan pengesahan dan pematuhan terhadap pelan ukur bagi tujuan pendaftaran hakmilik atau urus niaga tanah.

• Peranan dan tanggungjawab pihak berkuasa dalam menyemak serta meluluskan pelan ukur.

• Kesahan perihal tanah yang dinyatakan berdasarkan pelan ukur rasmi.

Bab 101 memastikan bahawa setiap tanah dikenal pasti secara tepat melalui pelan ukur yang sah, sekali gus mengelakkan pertikaian sempadan dan menjamin ketertiban dalam pentadbiran tanah negara.

Perintah Kanun Tanah (Pindaan) 2025 (Land Code (Amendment) Order 2025) ialah peraturan pindaan kepada Kanun Tanah (Bab 40) yang diwartakan oleh Kerajaan Brunei Darussalam dan berkuat kuasa 1 Ogos 2025. Ia memperkenalkan perubahan signifikan terhadap peraturan pemilikan, tuntutan dan pegangan tanah oleh warga tempatan, bukan warganegara dan golongan tanpa kewarganegaraan (stateless).

Perkara-perkara Utama Perintah Pindaan

1️⃣ Definisi baharu

• Pindaan memperluaskan definisi yang berkaitan dengan status bukan warganegara dan stateless serta memperkenalkan definisi rasmi bagi “Menteri” dan “status kebangsaan”.

2️⃣ Pemilikan tanah oleh bukan warganegara (Section 3A, 3B)

• Bukan warganegara hanya boleh memegang kepentingan tanah melalui gadaian, pajakan atau anak-pajakan, tertakluk kepada syarat dan kelulusan pihak berkuasa.

• Pemegang kepentingan tanah sebelum ini melalui Surat Kuasa (POA), Trust Deed atau instrumen lain perlu mengisytiharkan tuntutan atau kepentingan mereka kepada Pejabat Tanah dalam tempoh 12 bulan dari tarikh pelaksanaan. Jika tidak, tuntutan tersebut dianggap tidak sah.

• Kerajaan berkuasa menukar pegangan tanah bebas milik (freehold) kepada pajakan berdasarkan garis panduan yang ditetapkan.

3️⃣ Pewarisan tanah oleh bukan warganegara (Section 3C)

• Bukan warganegara boleh mewarisi tanah, tetapi jika tanah tersebut adalah pegangan bebas milik, ia mesti dijual kepada warganegara dalam tempoh 10 tahun dari tarikh pemilik asal meninggal dunia.

• Jika tidak dijual dalam tempoh yang ditetapkan, tanah akan ditukar menjadi pegangan pajakan.

4️⃣ Pemilikan oleh golongan ‘stateless’ atau bekas warganegara / penduduk tetap (Section 3D & 3E)

• Golongan tanpa status kebangsaan (stateless) dibenarkan memiliki satu lot tanah pegangan bebas milik untuk tujuan kediaman sendiri sahaja.

• Bekas warganegara atau bekas penduduk tetap juga dikehendaki menjual tanah pegangan bebas milik kepada warganegara dalam tempoh 10 tahun selepas mereka melepaskan status tersebut; jika tidak, tanah itu ditukar kepada pajakan.

5️⃣ Garis panduan tempoh pajakan maksimum (Section 3F)

• Menteri, dengan kelulusan Majlis Mesyuarat Diraja, boleh mengeluarkan garis panduan tempoh maksimum pajakan yang diluluskan untuk pelbagai jenis tanah, seperti:

  • Pajakan sehingga 30 tahun bagi tanah perindustrian atau rumah kedai.

  • Pajakan sehingga 60 tahun bagi tanah kediaman, komersial atau pembangunan bersepadu.

6️⃣ Larangan ‘nominee’ dan instrumen tidak sah (Section 32A)

• Warganegara tidak dibenarkan membeli atau memegang tanah sebagai penama (nominee) untuk bukan warganegara atau golongan tanpa status kebangsaan.

• Sebarang dokumen instrumen amanah atau perjanjian di bawah niat tersebut adalah terbatal dan tidak sah.

Matlamat Utama Pindaan

Perintah ini bertujuan untuk:

• Memperjelas dan memodenkan undang-undang pentadbiran tanah di Brunei.

• Meningkatkan ketelusan dan ketepatan rekod pemilikan tanah dalam pendaftaran rasmi.

• Mengawal semula pemilikan tanah oleh bukan warganegara dan golongan tanpa kewarganegaraan, serta menangani penggunaan instrumen undang-undang seperti POA atau trust yang sebelum ini digunakan untuk mendapatkan pegangan tanah bebas milik.